Jak skutecznie motywować pracownika

Osiągnięcie sukcesu finansowego to marzenie każdego przedsiębiorcy. Aby je zrealizować trzeba w swojej działalności zwrócić uwagę na wiele czynników, które zagwarantują powodzenie w biznesie. Jednym z najistotniejszych jest stworzenie zaangażowanego w swoją pracę, sprawnie funkcjonującego zespołu pracowników. Aby jednak tego dokonać, potrzebny jest dobry system motywacyjny, który będzie dopasowany do indywidualnych cech pracowników i specyfiki firmy.

Nagroda, czy kara

Istnieje wiele różnych form, metod i systemów motywacyjnych. Ogólnie można je podzielić na dwie podstawowe grupy: motywację pozytywną i negatywną. Większość specjalistów uważa, że najlepszym źródłem motywacji pracownika jest nagroda, czyli motywacja pozytywna, np. premia, podwyżka, pochwała szefa, możliwość awansu i doskonalenia zawodowego. Jednak często stosowana przez pracodawców w praktyce jest też motywacja negatywna, polegająca na stwarzaniu zagrożenia i wyzwalaniu silnych emocji oraz pobudzaniu do działania poprzez poczucie zagrożenia. Dążenie do uniknięcia nagany, obawa utraty pracy czy przeniesienia na niższe, gorzej płatne stanowisko może przynieść pozytywne rezultaty, ale na bardzo krótką metę. Motywacja negatywna to istotne zagrożenie również dla pracodawcy, gdyż w dłuższej perspektywie prowadzi do spadku efektywności pracownika, jego frustracji i negatywnego nastawienia do przełożonego, a w konsekwencji do odejścia z pracy. A to oznacza już realne straty dla firmy: przyjęcie i wdrożenie nowego pracownika to proces trwający co najmniej kilka tygodni , generujący dodatkowe koszty.. Ponadto, gdy sytuacja na rynku pracy się zmienia i maleje bezrobocie, negatywna opinia o pracodawcy pozostaje. Niestety, w wielu firmach nie bierze się pod uwagę potrzeb pracowników i nie docenia znaczenia pozytywnego motywowania, a jedyna stosowana forma motywacji to negatywne bodźce.

Jak wobec tego motywować pracowników, by stworzyć zespół zaangażowany, gotowy do ciężkiej i kreatywnej pracy, utożsamiający się z firmą i jej celami strategicznymi? Według psychologów najlepszą strategią jest stosowanie różnego rodzaju bodźców wymiennie. Jeśli firma stosuje środki zachęty, czyli odpowiednie wynagrodzenie, premie oraz inne bonusy, a dodatkowo stosuje środki perswazji takie, jak utożsamianie działań pracowników z misją firmy czy możliwość wpływania na ustalanie celów i politykę firmy, działania negatywne stają się zbędne. W praktyce uważa się, że skuteczny system motywowania powinien wykazywać następujące cechy:

- oferować odpowiednie wynagrodzenie, aby możliwe było zaspokojenie podstawowych potrzeb pracownika (byt dla rodziny, mieszkanie, opieka zdrowotna etc.),

- nagrody dodatkowe, oferowane przez pracodawcę, nie powinny być niższe niż u konkurencji, szczególnie, jeśli jesteśmy zadowoleni z pracownika,

- system nagradzania powinien być tak skonstruowany, aby zapewniał sprawiedliwy rozkład nagród w firmie, a także powinien uwzględniać fakt, że ludzie różnią się od siebie i mogą mieć różne potrzeby,

- motywacja powinna prowadzić do zjawiska utożsamiania się pracowników z celami i misją firmy,

- pracodawca powinien jasno oraz czytelnie określać kryteria awansu (to dla wielu pracowników jeden z najważniejszych elementów motywacji).

 Równie istotne jest to, aby na początku zatrudnienia ustalić cel pracy, zakres zadań, sposoby motywowania oraz kryteria, według których dokonamy oceny pracownika i skuteczności technik motywacyjnych. Sytuacja powinna być jasna, a procedury tak skonstruowane, aby pracownik zdawał sobie sprawę z tego, że im większą wykaże się kreatywnością i skutecznością w realizacji celów pracy, tym jego ocena będzie wyższa, a przez to nagroda bardziej odpowiadająca jego oczekiwaniom. Utrzymywanie pracowników w przeświadczeniu, że należy pracować bardzo intensywnie, a uzyskanie premii lub innej nagrody motywującej zależy „tylko od nastroju przełożonego” nie jest dobrym rozwiązaniem.

 

Motywowanie pracownika to nie tylko płaca. W USA i Europie Zachodniej od dawna dostrzega się znaczenie pozapłacowych środków wynagradzania jako silnych motywatorów. Coraz większą popularnością cieszą się czynniki wpływające na obniżenie w firmie poziomu stresu. Ogromne znaczenie ma odpowiednia atmosfera w miejscu pracy, a wzajemny szacunek między pracownikami różnych szczebli jest warunkiem powstania właściwej kultury organizacji opierającej się na pracy zespołowej. Kultura organizacji ma ogromny wpływ nie tylko na pracowników, ale też na klientów, kontrahentów i całe zewnętrzne otoczenie firmy. W takiej organizacji przeprowadzanie ocen wyników i efektów pracy, nawet jeśli łączy się z odkryciem słabych punktów i potrzebą wprowadzenia zmian korekcyjnych, nie prowadzi do demotywacji i frustracji, ale wręcz wzmacnia poczucie własnej wartości zatrudnionych. Aktywizuje to pracowników do zabierania głosu w dyskusjach na istotne tematy, zgłaszania pomysłów, nowych rozwiązań i opinii dotyczących wszystkiego, czego doświadczają w firmie. Praca wykonywana w zespole rozumiejących i szanujących się ludzi, którzy wspierają się wzajemnie, ma bardzo dużą wartość motywującą. Bycie częścią „zgranej” grupy wyzwala w pracownikach lojalność, zaangażowanie i kreatywność.

Inną ważną pozapłacową kwestią motywującą jest zaufanie do kompetencji pracownika. Pozwala na kreatywność i samodzielną organizację pracy, równocześnie budując w pracowniku poczucie odpowiedzialności za wykonywane obowiązki i w konsekwencji chęć jak najlepszego wykonania powierzonych zadań. Szef, który ogranicza i pozbawia samodzielności, kontroluje na każdym kroku, sam doprowadza do tego, iż pracownik nie radzi sobie lub źle wykonuje pracę. Wiąże się to z niższą motywacją i przerzucaniem odpowiedzialności na przełożonego. Pracownik przyjmuje pasywną postawę. Jeśli nie ma możliwości wykazania się kreatywnością, jego pomysły i opinie są ignorowane, a prośby i uwagi niezauważane, przestaje się angażować, a z czasem odchodzi do konkurencji.

Najczęściej stosowane formy pozytywnego motywowania pracowników to dodatkowe środki pieniężne.. Jednak skuteczne motywowanie nie musi oznaczać korzystania tylko z tej jednej formy podnoszenia efektywności. Przytoczone przykłady ukazują, jak szeroki jest wachlarz technik motywacyjnych, stanowiących dla pracodawcy narzędzie do pozytywnego wpływania na pracowników: ich kreatywność, zaangażowanie i lojalność. A to z całą pewnością stanowi istotny element w procesie rozwoju firmy i umacniania jej pozycji na rynku.

 

Robert Włodarczak
GE Money Bank